Beursgang van Anthropic en SpaceX: hoe lees je een S-1, en moet je op de eerste dag kopen?

Het verlies in de krantenkop en het echte verlies kunnen ver uiteenlopen. Het document vertelt je welk cijfer telt.

Een S-1 is het document dat een bedrijf vóór zijn beursgang bij de SEC indient, en het beantwoordt de meeste vragen die mensen over een IPO hebben. Lees er zes onderdelen van: de samengevatte financiële gegevens, de risicofactoren, de besteding van de opbrengst, de kasstromen, wie de stemrechten in handen heeft en de lock-up. En wat kopen op de eerste dag betreft: volgens het onderzoek is de koers op dag één meestal de dure, en SpaceX liet dat dit jaar opnieuw zien.

Twee beursgangen maken deze vraag nu heel concreet. SpaceX ging in juni naar de beurs. Anthropic diende op 26 oktober zijn S-1 in, en de reacties op Reddit gingen binnen een paar weken van “het Anthropic-IPO-lek is waanzinnig” naar “Anthropic is een ramp”. Beide reacties kwamen voort uit hetzelfde document. Zo lees je het zelf.

Wat een S-1 is

De S-1 is het registratiedocument dat een Amerikaans bedrijf bij de Securities and Exchange Commission indient voordat het aandelen aan het publiek verkoopt. Je kunt het gratis lezen op EDGAR, de documentendatabase van de SEC. Bedrijven dienen in aanloop naar de aanbieding meestal meerdere gewijzigde versies in (S-1/A); lees de laatste. De definitieve versie, ingediend zodra de prijs vaststaat, is het prospectus (formulier 424B4).

Het is lang. Dat van Anthropic telt honderden pagina’s. De meeste heb je niet nodig.

De zes onderdelen die het lezen waard zijn

  1. De samengevatte financiële gegevens. Vooraan in het document. Omzet, bedrijfsresultaat, nettoresultaat en kasmiddelen, over de afgelopen jaren en het laatste halfjaar. Lees de operationele regel vóór de nettoregel (zie het voorbeeld hieronder).
  2. Risicofactoren. Elk bedrijf somt er tientallen op, de meeste standaardtekst. Zoek naar de specifieke: één klant die een groot deel van de omzet binnenbrengt, een leverancier die het bedrijf niet kan vervangen, verliezen “in elk jaar sinds onze oprichting”.
  3. Besteding van de opbrengst. Waar het opgehaalde geld naartoe gaat. Investeren in groei is één antwoord. Vroege investeerders uitbetalen of schulden aflossen is een ander antwoord, en dat vertelt je iets anders.
  4. Het kasstroomoverzicht. Verbruikt het bedrijf geld of genereert het geld, en hoe lang zouden de beschikbare kasmiddelen in het huidige tempo meegaan?
  5. Kapitaalstructuur en grootaandeelhouders. Wie bezit wat, en vooral: wie heeft de stemrechten in handen. Veel recente beursgangen geven oprichters aandelen met extra stemrecht: bij SpaceX heeft elk B-aandeel tien stemmen, en Elon Musk bezit ongeveer 82,4% van de stemrechten. Wie de beursgenoteerde aandelen koopt, bezit dan een deel van de winst en heel weinig van de zeggenschap.
  6. Aandelen die in de toekomst verkocht mogen worden. Deze sectie geeft de lock-up: wanneer insiders en vroege investeerders mogen verkopen. Op die datum kan er veel nieuw aanbod op de markt komen.

Rekenvoorbeeld: het verlies van 80,7 miljard dollar bij Anthropic

Dit was het cijfer dat op Reddit rondging: 16,3 miljard dollar omzet in de eerste helft van 2026, en een nettoverlies van 80,7 miljard dollar. Lees de overzichtstabel en het beeld verandert.

  • Bedrijfsverlies: 693 miljoen dollar. Zoveel kostte het runnen van het bedrijf in zes maanden meer dan het opbracht.
  • Nettoverlies: 80,7 miljard dollar. Ongeveer negen tiende van het verschil zit in één regel: een wijziging van 72,4 miljard dollar in de reële waarde van converteerbare leningen, derivatenverplichtingen en SAFE’s. Dat zijn instrumenten van vroege investeerders die worden omgezet in aandelen. Als de waardering van het bedrijf stijgt, stijgt ook de boekwaarde van wat het hun verschuldigd is, en die stijging wordt als verlies geboekt. Er gaat geen geld de deur uit.

Dat maakt de S-1 nog geen goed nieuws. Hetzelfde document vermeldt dat het bedrijf sinds zijn oprichting elk jaar een nettoverlies heeft geleden. Het is opgezet als public benefit corporation, wat betekent dat de bestuurders een vastgelegde maatschappelijke missie afwegen naast het rendement voor aandeelhouders. En de zeggenschap blijft bij de oprichters: één enkel F-aandeel, in handen van de medeoprichters, vertegenwoordigt 50,1% van de stemmen. Alle drie staan ze in het document, en alle drie wegen ze voor een aandeelhouder op lange termijn zwaarder dan de omvang van een boekhoudkundige last zonder kasuitstroom.

De les geldt voor elke beursgang: het verlies in de krantenkop en het bedrijfsverlies kunnen heel verschillende getallen zijn, en het document vertelt je over welk van de twee je je zorgen moet maken.

Hoe waardeer je een bedrijf zonder winst?

Zonder winst bestaat er geen koers-winstverhouding. Twee instrumenten nemen haar plaats in.

Koers-omzetverhouding. Marktwaarde gedeeld door een jaar omzet. Die vertelt je hoeveel je betaalt voor elke dollar omzet, en dat zegt alleen iets naast de groeisnelheid van het bedrijf en de marge die het zou kunnen halen. Een koers-omzetverhouding van 50 vraagt veel groei om te kloppen; de meeste volwassen bedrijven noteren ver daaronder.

De winst die de koers veronderstelt. Draai de vraag om, zoals een draadje op r/stocks deed: “Welke winst maakt dat kloppend?” Neem de marktwaarde, kies een koers-winstverhouding die je zou accepteren voor een volwassen bedrijf in die sector, en deel.

Voorbeeld met ronde getallen: bij een waardering van 2 biljoen dollar en een koers-winstverhouding van 30 heeft een bedrijf ongeveer 67 miljard dollar nettowinst per jaar nodig om zijn prijs te rechtvaardigen. Vergelijk dat met wat het vandaag verdient, en vraag je af hoeveel jaar groei de koers al veronderstelt.

Dat is de hele berekening. Ze vertelt je niet of het bedrijf daar komt. Ze vertelt je hoeveel van die toekomst je vandaag al betaalt.

Moet je op de eerste dag kopen?

De aandelen tegen de introductiekoers gaan grotendeels naar institutionele beleggers en een paar gelukkige particuliere klanten. De meeste particulieren kunnen pas kopen zodra de handel opent, en tegen die tijd is de koers meestal al bewogen.

SpaceX is dit jaar het schoolvoorbeeld. De aandelen werden op 11 juni geprijsd op 135 dollar en sloten de eerste handelsdag rond 161 dollar, 19% hoger. Een paar dagen later raakten ze ongeveer 225 dollar. Half juli stonden ze weer onder de introductiekoers van 135 dollar. Wie in de opwinding van de eerste week kocht, betaalde tot twee derde meer dan de introductiekoers en stond binnen een maand op verlies.

De langetermijncijfers zeggen hetzelfde:

  • Van 1980 tot 2001 stegen Amerikaanse beursintroducties op hun eerste dag gemiddeld 18,8%, gemeten vanaf de introductiekoers (Ritter en Welch, 2002). Die winst gaat naar wie aandelen kreeg tegen de introductiekoers.
  • Over de drie jaar na de eerste handelsdag bleven beursintroducties gemiddeld 17,9% achter bij de markt (1980 tot 2017), volgens Jay Ritter van de University of Florida, die de referentiedataset bijhoudt.

Niets hiervan zegt dat een bepaalde beursgang zal dalen. Het zegt dat het enthousiasme op de eerste dag het grootst is en de informatie het schaarst, en dat wachten meestal weinig heeft gekost.

De lock-up: de datum voor in je agenda

Insiders en investeerders van vóór de beursgang spreken meestal af om na de notering een tijd niet te verkopen, vaak 180 dagen. Als die periode afloopt, komen in één keer veel aandelen vrij om te verkopen. Rond die datum verzwakt de koers vaak; de markt weet dat het eraan komt.

Bij SpaceX loopt de belangrijkste lock-upperiode van 180 dagen af op 8 december 2026. Een deel van die aandelen kwam al eerder vrij, in stappen gekoppeld aan de resultaten over het tweede en derde kwartaal; het prospectus beschrijft het schema in detail. De aandelen van Elon Musk zelf blijven geblokkeerd tot 12 juni 2027.

De S-1 van Anthropic legt een vergelijkbare structuur vast. De meeste aandeelhouders van vóór de beursgang mogen na 180 dagen verkopen, of twee handelsdagen nadat het bedrijf zijn resultaten over het eerste kwartaal van 2027 publiceert, als dat eerder is. De medeoprichters en houders van meer dan 0,5% van de aandelen wachten tot een jaar, of tot de resultaten over het derde kwartaal van 2027. De begeleidende banken kunnen iedereen eerder vrijgeven.

Na de beursgang: de eerste 10-Q

Een S-1 is net zo goed een verkoopdocument als een juridisch document. In het eerste kwartaalrapport dat het bedrijf als beursgenoteerde onderneming indient, zijn eerste 10-Q, zie je of het verhaal standhoudt. Dat is het document dat Signal Screener leest en samenvat, en het vergelijken met de S-1 is het nuttigste uur dat je aan een nieuwe notering kunt besteden.

Een korte checklist

  • Lees het bedrijfsverlies vóór het nettoverlies.
  • Noteer wie de stemrechten in handen heeft.
  • Reken uit welke winst de waardering veronderstelt.
  • Controleer waarvoor het opgehaalde geld bedoeld is.
  • Schrijf de datum van de lock-up op.
  • Wacht de eerste 10-Q af voordat je besluit dat het verhaal klopt.

Veelgestelde vragen

Wat is een S-1?

Het registratiedocument dat een Amerikaans bedrijf vóór een beursgang bij de SEC indient. Het beschrijft de activiteiten, de risico’s, de jaarcijfers en de voorwaarden van de aanbieding, en het is gratis in te zien op EDGAR.

Kan ik aandelen kopen tegen de introductiekoers?

Zelden. Het grootste deel van de aanbieding gaat naar institutionele beleggers. Sommige Amerikaanse brokers krijgen kleine toewijzingen voor hun klanten; de meeste particulieren kopen pas zodra de handel begint, tegen de marktkoers.

Waarom dalen aandelen vaak na een beursgang?

In de eerste dagen is het enthousiasme het grootst en de informatie het schaarst. De koers zakt vaak terug zodra de opwinding wegebt, en nog eens wanneer de lock-upperiode afloopt en insiders mogen verkopen.

Wat is een lock-upperiode?

Een periode, vaak 180 dagen, waarin insiders en vroege investeerders afspreken hun aandelen niet te verkopen. Als die periode afloopt, kan er een groot aanbod aan aandelen op de markt komen.

Waar kan ik de S-1 van Anthropic lezen?

In de EDGAR-database van de SEC, onder Anthropic, PBC. Lees de meest recente gewijzigde versie.